کنسرت های آموزش موسیقی

لئونارد برنستاین

با همراهی ارکستر فیلارمونیک نیویورک

مترجم و گوینده: بابک بوبان

ناشر: موسسه فرهنگی و هنری ماهور

                        معرفی و نقد: نیوشا مزیدآبادی


                             

نیوشا مزیدآبادی: بدون شك یادگیری هنر (در هر حوزه یی) در سال های اولیه عمر آدمی می تواند موثر تر باشد. بسیاری از (شاید هم اغلب) هنرمندان بنام موسیقی ایرانی و غربی از كودكی، آموختن موسیقی را آغاز كردند و با تمرین و ممارست فراوان به درجه استادی رسیده اند. بنابراین اگر افراد جامعه با مطالعات و حقایق مربوط به موسیقی آشنا بودند، متوجه می شدند كه تا چه حد این آموزش ها در سنین كودكی می تواند برای كودكان و به تبع آن بزرگسالان آینده مناسب باشد.

  طی دو سال گذشته موسسه فرهنگی- هنری ماهور مجموعه دی وی دی هایی را با عنوان «موسیقی برای كودكان و نوجوانان با همراهی اركستر فیلارمونیك نیویورك» منتشر كرده است كه برای ما ایرانیانی كه چنین تجربه هایی را نداشته ایم، بسیار جالب توجه است. اینكه برنستاین درس هایی را برای كودكان با اركستر فیلارمونیك نیویورك در یكی از بهترین سالن های آن زمان اجرا كرده است به نوعی برای ما دور از ذهن تلقی می شود. با شرایط فعلی تصور چنین كاری در مملكت ما دشوار است و شاید اساسا قابل درك نباشد كه اركستری با آن عظمت، به اجرای قطعات مختلف - برای كودكان و نهایتا والدین آنها- بپردازد.

  در دفترچه این مجموعه به قلم بابك بوبان آمده است: برنستاین با اركستر فیلارمونیك نیویورك با حضور بچه ها و بزرگ ترهایشان طی سال های 1958 تا 1972 در مجموع 53 كنسرت آموزشی را برای گروه سنی هشت تا هجده سال طراحی و اجرا كرد. نكته جالب توجه، حتی برای خود امریكایی ها، پخش این كنسرت ها از تلویزیون ملی و سراسری (آن هم در پر بیننده ترین ساعت ها) بود. كودكان به كنسرت می رفتند تا به وسیله مجموعه متنوعی از انواع مختلف موسیقی سازی، آوازی و اركستری با توضیح و تدریس برنستاین، موسیقی گوش دادن را تجربه كنند و در كنار یادگیری آداب رفتن به كنسرت، بیاموزند كه چگونه به موسیقی گوش دهند. نویسنده و طراح درس ها، سخنران، نوازنده پیانو و رهبر اركستر خود برنستاین بود كه بسیاری او را تاثیرگذارترین موسیقیدان قرن بیستم می دانند.

  عشق ذاتی برنستاین به تعلیم و تربیت، بخش ویژه یی از دستاوردهای هنری او را شكل داد. او با اجرای برنامه های تلویزیونی به مدت هجده سال پیاپی به آموزش موسیقی به بزرگسالان و كودكان پرداخت و توانست یك نسل از امریكایی هایی كه موسیقی را از سر وقت گذرانی و تفنن گوش می دادند به دوستدارانی مشتاق به موسیقی تبدیل كند.

   طی دو سال گذشته درس گفتارهایی با همان سبك و سیاقی كه در بالاگفته شد از این مجموعه با عناوین مختلف منتشر شد. عناوینی چون «موسیقی چه معنایی می دهد؟»، «شوخی و طنز در موسیقی»، « موسیقی محلی روی صحنه»، «موسیقی اصیل یك سرزمین»، «روح موسیقی امریكای لاتین»، «موسیقی جاز»، «فاصله ها»، «مدها»، «سازبندی» و. . . كه نهایتا همه در یك پكیج با 16 سی دی در كنار هم قرار گرفتند. اما به تازگی سه دی وی دی دیگر از این مجموعه با عنوان های «چه چیزی موسیقی را سمفونیك می كند؟»، «كنسرتو چیست؟» و «فرم سونات» با كیفیتی خوب و با ترجمه روان و دلنشین بابك بوبان منتشر شده است كه برخلاف آن دیگری ها كه تئوری موسیقی و انواع و اقسام موسیقی ها را در برمی گرفتند، تنها به موسیقی كلاسیك اختصاص دارند. برنستاین در «چه چیزی موسیقی را سمفونیك می كند؟» می گوید: «هر موسیقی ای كه با اركستر سمفونیك اجرا شود، سمفونیك نیست.» او در این برنامه با معرفی روش های مختلفی كه در موسیقی سمفونیك مورد استفاده قرار می گیرند، این نوع موسیقی را تشریح می كند و با مثال هایی از موتزارت، برامس، چایكوفسكی، سیبلیوس و. . . به بینندگان نشان می دهد كه چه موسیقی ای سمفونیك به حساب می آید.

  اما به هر روی نمی توان گفت كه مخاطبان این مجموعه دی وی دی ها فقط دوستداران، شنوندگان و متخصصین موسیقی كلاسیك هستند. به زعم بنده این مجموعه را نه تنها افراد غیر متخصص كه افراد متخصص موسیقی هم باید مشاهده كنند. موزیسین های ایرانی شاید با دیدن این مجموعه به این درك و دریافت برسند كه موسیقی حس و مكان خاص ندارد. به بیان بهتر شاید به نظر یك موزیسین، یك موسیقی، عاشقانه باشد اما همان موسیقی می تواند در مجلس سوگواری و. . . به كار رود و تاثیر خاص خودش را بگذارد. از جنبه دیگر هم می توان به سادگی دریافت كه جای چنین اجراهایی چه در زمینه موسیقی كلاسیك و چه در زمینه موسیقی ایرانی در كشور ما خالی است و چنین كاری می تواند ایده یی بزرگ برای موزیسین های ما باشد. بنابراین دیدن این مجموعه نه تنها برای مخاطبان عام موسیقی كه برای موزیسین های ایرانی هم خالی از لطف نیست.

منبع: روزنامه اعتماد