مینیاتورها

آهنگساز: صهبا امینی کیا

نشر هرمس

                     معرفی و نقد: محسن ثقفی

 

محسن ثقفی: نشر هرمس در ابتدای تابستان امسال اثری از آهنگساز جوان ایرانی مقیم آمریکا، صهبا امینی کیا منتشر نمود تحت عنوان مینیاتورها. مجموعه ای که جز دو اثر سفارشی موجود در آن همگی آثاری مکتبی و مدرسه ای به نظر میآمدند و فاقد دیدگاه های پرورده و پخته شده آهنگسازی بودند.

برای وطن" اثری بود تنظیمی بر روی تم "ای ایران ای مرزپرگهر" ساخته روح الله خالقی. تنظیمی باصطلاح معاصر. بدون هیچ عنصر و مشخصه خلاقانه ای و صرفا با رنگ آمیزی شلوغ و فاقد کارکرد های زیبایی شناسانه. تنظیمی که حتی به تم اصلی اثر و نوستالژی آن نیز صدمه جدی وارد نموده است.

سوئیت برای گیتار با کوک تعدیل نشده" اثری است متاثر از موسیقی آمریکای لاتین با نگاهی به خصوصیات موسیقایی خاور دور. در میانه اثر حضور ریتم های تکرار شونده قطعه را از یکنواختی ناشی از استفاده از مد های مدگردی شده نجات میدهد و مدهای جدیدی را مطرح مینماید. استفاده از مد های اسپانیایی و الگوهای موسیقی کلاسیک گیتار نیز نوعی چند وجهی را در اثر بوجود میآورند که یکی از خصوصیات موسیقی مورد توجه آهنگسازان آمریکای شمالی است. ناگفته نماند استفاده از تغییر کوک سیمها و دیسونانس های موازی و شکننده به جذابیت اثر کمک نسبی و محدودی کرده است. البته امینی کیا در این اثر به کشف امکانات تکنیکی شخصی بر روی گیتار دست میزند ولی در نهایت نمیتواند به خلق اثری شخصی و آهنگسازانه بپردازد و در نهایت این اثر نیز بیشتر به یک تمرین کلاسی بیشتر شبیه است تا اثری مستقل و خلاقانه.

مینیاتورها برای پیانو و ویولا نیز یک تنظیم دم دستی و بدون فکر است بر روی دو تم موسیقی محلی ایران "درنه جان" و "مستم مستم" که با یک پل ارتباطی بی سلیقه به یکدیگر متصل گرده اند. تنظیمی از نوع تنظیمات موجود در بازار تهران  مانند تنظیمات مرتضی سرآبادانی و غیره (تنظیم های آواهای بومی ایرج صهبایی از این مقوله مجزا میباشند).

قطعه انتهایی نیز که "رِنگ" نام دارد و امینی کیا آنرا بداهه نوازی نام مینهد، هارمونی گذاری و بازی های ریتمیک روی تم معروف "بادا بادا مبارک بادا" (عروسی) است که با بیانگری و دینامیک های فورته  اورینتالیستی همراه گردیده است. آرپژهای همراهی کننده این اثر نیز بیشتر به آثار جواد معروفی شبیه است تا اثری معاصر.

اما دو قطعه در این آلبوم وجود دارند که علیرغم سایر قطعات از ساختار و بن مایه های بسیار دقیق و آهنگسازانه ای برخوردار میباشند. "الژی" و کوارتت زهی "روزگاری تهران" . در این بین الژی  قطعه ای بسیار خوش ساخت و قابل توجه تر است نسبت به کوارتت.

در "روزگاری تهران" مصالح آهنگسازانه یعنی مدها و تکنیکهای سازی بسیار با خساست و صرفه جویانه مورد استفاده قرار گرفته اند و همین امر باعث شده روند حرکتی اثر بسیار دقیق و جلب کننده پیش رود. بطوریکه شنونده دچار یکنواختی و کسالت نمیشود و تا پایان اثر آنرا دنبال میکند. استفاده از الگو های ریتمیک پویا و رونده در میانه اثر نیز کمک شایانی به پویایی قطعه نموده است. تنها نکته ای که اندکی به جذابیت اثر خدشه وارد میکند استفاده بیش از حد از اِلمان های مدال موسیقی ایرانی مثل استفاده های زیاد از الگوهای یک و نیم پرده ای در اثر است.

الژی اما نقطه اوج و ستاره این مجموعه است. در این اثر که به کودکان قربانی حملات ارتش آمریکا در افغانستان تقدیم شده است، زیبایی، صلابت تکنیکی، شناخت مصالح آهنگسازی، استفاده به جا و صحیح از مواد و متریال. همگی نکاتی هستند که در این اثر به شکلی زیبا و فکر شده در کنار یکدیگر قرار گرفته اند تا منظور، احساس و قریحه آهنگساز را به تمامی نشان دهند. استفاده بجای امینی کیا از تنها دو ساز آلتو و چلو نهایت شعور وی را در رنگ آمیزی این اثر نمایش میدهد. همچنین نمایش محدود و فکر شده تم اصلی که در میانه اثر شنیده میشود، بیانگری قطعه را صد چندان نموده و زیبایی ویژه ای به کل اثر میدهد.

در نهایت باعث تاسف است که امینی کیا در انتشار نخستین آلبوم خود عجله نموده و آثاری را در ویترین خود به نمایش میگذارد که قضاوت درمورد  وی را تحت الشعاع قرار داده و خدشه دار مینماید. مشکلی که متاسفانه تعدادی از هنرجویان ایرانی در کشور های دیگر نیز مرتکب میشوند. البته بروز این مشکل بیشتر متوجه ناشران است که اقدام به انتشار مجموعه هایی از این دست مینمایند. ناشرانی که از قضا آثار حرفه ای در خور و جالب  توجهی را انتشار میدهند و بروز چنین سهل انگاری هایی از جانب آنان نامنتظر و ناپذیرفتنی است.

منبع: وب سایت شخصی محسن ثقفی