زهی ها

 

 

آهنگساز و رهبر ارکستر: هوشیار خیام

ناشر: هرمس

 

 مینیاتورها

آهنگساز: صهبا امینی کیا

ناشر: هرمس

                         معرفی و نقد: علیرضا امیر حاجبی

                   

علیرضا امیر حاجبی: موقعیت موسیقی معاصر ایران به شدت پیچیده و دچار است؛ دچار عدم حضور در عرصه های جدی موسیقی جهان كه بهترین نوع محك زنی برای هنرمندان قلمداد می شود. بازار موسیقی در ایران اشباع است از نام هایی نو كه هیچ حرف جدیدی برای گفتن ندارند. موسیقی این گروه بزرگ با تاریخ مصرفی كاملامحدود می آیند و به سرعت فراموش می شوند. بدون تاثیر گذاری بر جامعه ای كم و بیش از یك اثر خوب استقبال می كند. با نگاهی به حوزه نشر محصولات صوتی به یك نتیجه كاملاشفاف می رسیم و آن اینكه هیچ هدفی به جر كسب درآمد برای فعالان این حوزه وجود ندارد. حال ما با كالاشدگی هنر مواجه هستیم. می توان چنین پاسخ داد كه این وضعیت مختص به ایران نیست و جهانی است. در پاسخ باید گفت كه این وضعیت جهانی را قبول می كنیم اما در كنار آن، موسیقی غیرتفنی و آكادمیك نیز به اندازه خود جایی برای نفس كشیدن دارد. نگاه كنید به تعداد اندك آهنگسازان آكادمیك در ایران و سایر كشورها. بحث بر سر حمایت یا عدم حمایت های دولتی و حكومتی نیست بلكه بر سر جایگاهی است كه دست اندركاران بازار موسیقی در ایران تعریف و به مخاطب تحمیل می كنند. اعتراضی هم شود بلافاصله می گویند: ما براساس سلیقه مردم كار می كنیم. پاسخی بی مایه و دم دستی. هركار بی ارزشی به بهانه مردمی بودن به سرعت وارد بازاری می شود كه مسوولان ادعای نظارت بر آن را دارند. هنرمندان باسواد و جوانی كه با تلاش فراوان و مشقت، مجموعه ای را جهت ارایه به بازار موسیقی آماده می كنند، همواره باید نگران بازگشت اقتصادی و موفقیت خود در سطح جامعه باشند. كنسرت ها هم كه تكلیف شان كاملامشخص است. همه چیز آماده است برای سرخوردگی عمیق آهنگسازان نسل امروز.

    این بخش بزرگ و خالی لیوان است كه گرما و عمل تبخیر اجتماعی نیز به افزایش آن كمك می كند و گویا هیچ راه حلی نیز برای آن نمی توان متصور شد. اما در بخش پر لیوان اتفاقات فرخنده ای در حال وقوع است كه باعث خوشحالی هر كارشناس و علاقه مندی می شود.

    اخیرا نشر هرمس كه مدت هاست به آثار موسیقیدانان معاصر ایران به خصوص جوانان مستعد بها می دهد، دو آلبوم از دو آهنگساز جوان ایرانی را راهی بازار كرده است؛ آلبوم «زهی ها» اثر هوشیار خیام و «مینیاتورها» اثر صهبا امینی كیا. زهی های خیام یك نمونه جالب توجه است از آشنایی آهنگسازی ایرانی با سازهای زهی از جمله ویلن، ویلنسل و نیز توانایی های بالقوه این ساز ها. در این آلبوم به رغم نامش حضور هرازگاه پیانو قابل توجه است. به خصوص در دو قطعه ابتدایی خیام، نحوه همراهی پیانو از حدود متداول می گذرد و تبدیل به نوعی بافت شده كه می تواند به تنهایی نیز شنیده شود. تركیب بندی ملودیك خیام هیچ گاه به سمت ساختارشكنی و آتونالیسم حركت نمی كند. خیام گوشه چشمی با كلود دوبوسی آهنگساز امپرسیونیست فرانسوی دارد. اما این تمایل تنها در حیطه ملودی ها و آرپژهای پیانو باقی می ماند. دقت زیاد خیام در ایجاد افت و خیزهای موسیقایی یا همان دینامیك ارزش آلبوم او را دو چندان كرده است. آیا همین نكته های ظریف و جزییات نیست كه یك شاكله كلی را سر و سامان می دهد؟ اجرای مطلوب یك آنسامبل ارمنی نیز به كیفیت آلبوم خیام تا حدودی كمك كرده است. زهی های هوشیار خیام دارای زوایای زیبایی است كه می توان بر اساس آن به آینده این آهنگساز امیدوار بود. اما مینیاتورهای صهبا امینی كیا از جنس كاملامتفاوتی است. قطعه نخست این آلبوم به نام «برای وطن» با الهام و نسخه برداری جالب توجهی از قطعه ای به یاد ماندنی «ای ایران» آغاز می شود. این قطعه به دلیل استفاده كردن از نوعی سازبندی خاص تا حدودی تحت تاثیر آثار امین الهن حسین آهنگساز بزرگ معاصر است و امینی كیا در قطعه دوم، «روزگاری تهران»، به سمت نوعی فضای اكسپرسیونیستی و هیجانی پیش می رود تا تصویری از یك روز متعارف در تهران را به مخاطب ارایه دهد. در این قطعه خواسته یا ناخواسته و به دلیل انتخاب سازهای زهی و انتخاب لحن اكسپرسیو قطعه، مخاطب ناخودآگاه به یاد برخی آثار بلابارتوك آهنگساز پیشرو مجار می افتد. این تاثیرپذیری در برخی لحظات درخشان و در مواردی با افت در هماهنگی مواجه است. انتخاب گروه چهار نفری (كوارتت) برای این قطعه ریسك زیادی را به همراه دارد كه آهنگساز با شجاعت آن را پذیرفته است. ملودی های امینی كیا ساده، قابل درك و شفاف است اما در بخش هارمونی هنوز باید منتظر پیشرفت های بیشتر او باشیم. نشر هرمس با معرفی این دو هنرمند جوان یك نكته را به ما گوشزد كرده است: به جوانان فعال بها دهیم تا در آینده آنها نیز به كودكان امروز بها دهند.

   

    

منبع: روزنامه شرق