دور تا نزدیک

آهنگساز: هوشنگ کامکار

دکلمه ی اشعار: احمدرضا احمدی

با صدای: ارسلان کامکار

هم خوانان: مریم ابراهیم پور، هانا کامکار، صبا کامکار

نوازندگان: ارسلان کامکار (عود و ویولون)، ارژنگ کامکار (تمبک)، اردشیر کامکار (کمانچه)، اردوان کامکار (سنتور)، نیریز کامکار (تار)

صدابراداران: سیاوش کامکار، امید نیک بین

طرح جلد: علیرضا رضایی

ناشر: آوای باربد

مدت:51:08

                                   معرفی و نقد: بهرنگ تنکابنی

بهرنگ تنکابنی: بی شک خانواده ی «کامکارها» یکی از تاثیرگذارترین افراد در تاریخ موسیقی ایران بوده اند. افرادی که حضور فرد فردشان درجریان های مهم موسیقی ایران تاثیر بسزایی داشته و هر یک به تنهایی طلایه دار شیوه ای در نوازندگی به شمار می روند. گروه کامکارها به عنوان منسجم ترین گروه موسیقی ایرانی بیش از بیست سال است که به فعالیت مستمر خود ادامه می دهد و هر بار که اثری از این گروه را روی صحنه و یا از آلبوم های مختلف می شنویم با قاطعیت تمام بر این مهم تاکید می کنیم که کامکارها خوش صداترین گروه موسیقی ایرانی است. هماهنگی کم نظیر کوک در این گروه، تکنیک و ویرتوئوزیته بالای هر یک از نوازندگان، حس و بیان مشترک و یک دست اعضای آن و مهم تر از همه این مسایل شناخت بالای گروه از زیبایی شناسی های موسیقی ایرانی، ویژگی های منحصر به فرد کامکارها را شامل می شوند. کنسرت های کامکارها در شهرهای مختلف ایران و جهان جملگی از به یادماندنی ترین برنامه های زنده موسیقی بوده و همواره شاهد استقبال گسترده ی اقشار مختلف علاقه مندان موسیقی از این برنامه بوده ایم. با همه ی این تفاصیل به جرات می توان گفت که کامکارها یکی از ارکان مهم موسیقی ایران حداقل در سه دهه ی اخیر بوده اند و حضور پررنگ و موثر آنها غیر قابل انکار است. اما هر حضور قدرتمندی در هر عرصه ی فرهنگی بی عیب و نقص نیست و قطعا همین سطح کیفی بالا در نوازندگی و ارایه ی موسیقی، سطح حساسیت ها را نیز بالا می برد.

«دور تا نزدیک» عنوان مجموعه ای است که اخیرا به آهنگسازی «هوشنگ کامکار» سرپرست و مدیر هنری گروه کامکارها، با اجرای این گروه و با دکلمه ی اشعار توسط «احمدرضا احمدی» شاخص ترین شاعر نوگرای ایرانی به بازار عرضه شده است. البته ارایه ی موسیقی و شعر به شکل دکلمه تجربه ی جدیدی نیست و پیش از این مجموعه های مختلفی با صدای شاعرانی همچون « احمد شاملو»، «مهدی اخوان ثالث» و خود احمدرضا احمدی منتشر شده بود که هر یک به نوعی بخشی از خاطرات اهالی شعر و موسیقی را تشکیل می دهد. اما تجربه ی «دور تا نزدیک» که عملا در پختگی و کمال دو هنرمند پرسابقه کشورمان منتشر شده آیا واقعا محصول منحصربه فردی است؟

این مجموعه شامل چهار قطعه موسیقی برای گروه کامکارها و ارکستر سازهای زهی و بادی است. تقریبا سازبندی اکثر کارهای گذشته هوشنگ کامکار در این مجموعه نیز وجود دارد. فرم قطعات به شدت به کارهای پیشین او نزدیک است و تداعی گر مجموعه هایی همچون «در گلستانه». در این نوع موسیقی اصل بر ایجاد فضا با بیان مقطع موتیف هایی تکرار شونده است که بین گروه های سازی و سولیست ها به گردش در می آید. گروه کر نقش رنگ های مکمل را در این تابلوی تقریبا مونوتن بازی می کند و سازهای بادی لکه ها را برای ایجاد تضاد در فضا به وجود می آورند. نتیجه ترکیبی است نه غریبه و نه آشنا و نه البته خاص!

اشعار این مجموعه از چهار شاعر مختلف ایرانی در چهار مقطع زمانی مختلف انتخاب شده است. «ایوان مدائن» مشهورترین سروده ی «خاقانی شروانی» قطعه اول را شامل شده و «عهد شباب» - که شاید بتوان آن را یکی از بی نظیرترین اشعار خواجه ی شیراز نامید- در قطعه دوم خوانده می شود. شعر معروف «می تراود مهتاب» از «نیما یوشیج» قطعه ی سوم و یکی از بی همتاترین اشعار احمدرضا احمدی یعنی «در کمین اندوه» آخرین قطعه ی این آلبوم شامل شده است. انتخاب این اشعار نوید از مجموعه ای خاص می دهد به شرط آنکه در تلفیق شعر و موسیقی نیز این سلیقه انتخاب لحاظ شود.

شاید بهتر باشد بحث پیوند شعر و موسیقی در این آلبوم این گونه بیان شود: تا زمانی که دکلمه ی اشعار توسط احمدرضا احمدی با همراهی موسیقی شنیده می شود با اثری روبه رو هستیم مانند تجربه های پیشین از این دست. خوانشی دلنشین از صدایی آشنا با موسیقی متنی سنگین که سعی دارد همراهی کند و مزاحمتی در انتقال حس و مفهوم شعر نداشته باشد. اما وقتی این اشعار به تصنیف تبدیل می شود و خواننده به میان می آید، تلفیق شعر و موسیقی پرسش های متعددی را در ذهن شنونده ایجاد می کند: آیا ریتم شش هشتم با فضایی منطبق بر رنگ برای مفهوم شعری « این خرقه که من دارم در عهد شباب اولی.....این دفتر بی معنی غرق می ناب اولی» انتخاب درستی است؟ آیا واقعا راهی به غیر از دکلمه ی موزون اشعار نو برای ساخت موسیقی وجود ندارد؟ آیا واقعا تنها راه به تصنیف کشاندن سروده های شاعران نوگرای ما تنها نزدیک شدن به موسیقی پاپ است؟ و پرسش های دیگری از این دست که شنونده را با خود درگیر می کند و وقتی برای یافتن پاسخ به یادداشت داخل دفترچه آلبوم نگاه می کنیم با این جمله روبرو می شویم:« پس از به پایان رساندن آلبوم قبلی ام در فکر آن بودم که مسیر برخی از سبک های مختلف ادبیات ایران را همراه با هماهنگی موسیقی نشان دهم. نام این پروژه «دور تا نزدیک» هم از همین ایده گرفته شد.»...!

منبع: فرهنگ و آهنگ 27