نوای ناب

نوازندگان: حبیب الله بدیعی، جهانگیر ملک، امیر ناصر فاتح

موسسه فرهنگی هنری آوای باربد



بابک بختیاری: قبل از اینکه قلم بر روی کاغذ بلغزد و مطلبی درباره ی مجموعه ی " نوای ناب" بنویسم باید بگویم که از استاد عزیزم، پرویز یاحقی، بارها شنیده بودم که نوازنده ای چون حبیب الله بدیعی تا سالها در موسیقی ایران ظهور نخواهد کرد. اما در مورد آلبوم نوای ناب و به طور کل شیوه حبیب الله بدیعی باید گفت که این هنرمند به مدت سه سال از محضر مرحوم لطف الله مفخم پایان بهره برد. مفخم پایان با دکتر ربیع بدیعی (برادر بزرگ تر حبیب) دوست بود و هر دو تحصیلات عالیه در رشته ی جغرافیا داشتند و به همین واسطه حبیب الله بدیعی به مفخم معرفی شد و از او استفاده ی فراوان برد. بعد از آن خدمت استاد ابوالحسن صبا رسید و به مدت یک سال و نیم دوره ی تکمیلی آوازها را نزد ایشان نواخت. شیوه ی نوازندگی بدیعی در اوایل برگفته از صبا بود. به طوری که در فیلم "ولگرد" وقتی آوای استاد قوامی و بانو شمس را همراهی می کند کاملا مشخص است. این رویه تقریبا تا سال های 1336 ادامه داشت تا جمله بندی های مهدی خالدی بر او تأثیر گذاشت و تا آخرین سال ها ادامه داشت. جمله بندی های خالدی در آوازها، ضربی ها و حتی چهار مضراب ها کاملا در ویلن بدیعی با همان حالت حفظ می شود. بعد از آن ویلن نوازی بدیعی در دوره ای تحت تأثیر استاد پرویز یاحقی قرار گرفت و سازش با حس و حال و شیرین تر شد. حس و حالی که توأم با تکنیکی بسیار پر قدرت بود. چرا که مدت ها نزد جینگوزیان (استادی که به ایران آمده بود) قطعات و اتودهای غربی را نواخت و این باعث پیشرفت و قدرت آرشه ی او شد. بدیعی همیشه در نوازندگی اش لطافت را مورد توجه قرار می داد، به طوری که رفت و برگشت آرشه های چپ و راستش نامشخص است و این تأثیر از قدرت و لطافت آرشه کشی نشأت می گیرد. اما بدیعی در بداهه نوازی تحت تأثیر جملات خالدی و یاحقی بود و به طور کل در مجموعه ی برگ سبز که برگرفته از برنامه های خصوصی و تکنوازان و نیز مجموعه ی نوای ناب است همان پیوستگی را حفظ می کند. باید گفت که تنوع مطلب در نوازندگی بدیعی بسیار محدود است. اگر 50 قطعه ی دشتی اجرا کرده باشد اکثرا شبیه به هم هستند و در جاهایی که جملات گاهی تغییر می کند، تحت تأثیر یاحقی قرار می گیرد. در مجموعه ی نوای ناب هم همین نکات کاملا مشهود است. به طور کل شروع جملات آوازی در ماهور و دستگاه های دیگر مجموعه –حتی ضربی ها و چهار مضراب ها- کاملا شباهت به بقیه نوازندگی هایی دارد که در سال های قبل با تفاوتی اندک از هر کدام اجرا کرده است. به طور کل تاریخ ویلن نوازی موسیقی ایران، شامل سه نسل می شود.نسل اول: حسین یاحقی، ابوالحسن صبا، محجوبی و نسل دوم: مهدی خالدی، مجید وفادار، شاپور نیاکان و  نسل سوم، پرویز یاحقی و حبیب الله بدیعی، که بدیعی بعد از یاحقی تأثیر بسزایی در ویلن نوازی ایران داشته و دارد. البته باید اضافه کنم که استاد حبیب الله بدیعی در نوازندگی بیشتر به تکنیک اهمیت می داد تا قدرت در بداهه نوازی و تنوع مطلب، مثل استاد فرامرز پایور که در سنتور نوازی بیشتر به تکنیک توجه داشت تا حال و هوای بداهه نوازی. در صورتی که در ساز استاد رضا ورزنده شیرینی و قدرت بداهه نوازی بسیار است. در نهایت باید گفت که همان سخن استاد پرویز یاحقی کاملا صحیح است که نوازنده ای چون حبیب الله بدیعی تا سالها در ویلن نوازی ایران ظهور نخواهد کرد.

منبع: نگاه پنجشنبه